မိမိတိုု႔ ႏိုုင္ငံျခားေရးဝန္ၾကီး အမွဳမပတ္ေစခ်င္ဘူးဆိုုလွ်င္

Nyo Tun

မိမိတိုု႔ ႏိုုင္ငံျခားေရးဝန္ၾကီး အမွဳမပတ္ေစခ်င္ဘူးဆိုုလွ်င္

ယမန္ေန႔က ထြက္ရွိလာတဲ့ ကုုလသမဂၢလူ႔အခြင့္အေရးဆုုိင္ရာ မဟာမင္းၾကီးရုုံးရဲ႕ “ေအာက္တိုုဘာ ၉ ရက္ကစျပီး ျမန္မာျပည္ကေန ထြက္ေျပးလာခဲ့တဲ့ ရိုုဟင္ဂ်ာေတြနဲ႔ လူေတြ႔ေမးျမန္းျခင္း” ေရွာင္တခင္ အစီရင္ခံစာ မွာ ျမန္မာလံုုျခံဳေရးတပ္ဖြဲ႔ေတြဟာ ‘မႏုုႆလူသားျဖစ္တည္မွဳ အေပၚ က်ဴးလြန္ျခင္း ရာဇဝတ္မွဳ’ ကိုု က်ဳးလြန္မွဳ (အလြန္တရာမွပင္) ျဖစ္ႏိုုင္ေခ်ရွိေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုုၾကည္ ဦးေဆာင္တဲ့ ဒီခ်ဳပ္အစိုုးရအဖဲြ႔ဝင္ေတြဟာ စစ္တပ္၊ရဲတပ္ စတာကိုု ထိန္းခ်ဳပ္ခြင့္ရတာ မဟုုတ္ဘူးလိုု႔ မည္သိုု႔ပင္ဆိုုဆိုု မိမိတိုု႔ဟာ “အစိုုးရ”ပါတီ (state-party) တခုု အေနနဲ႔ သည္ကိစၥမွာ သက္ဆိုုင္သူတဖြဲ႔ အေနနဲ႔ တည္ရွိေနပါတယ္။ ၄င္းအစီရင္ခံစာရဲ႕ ေနာက္ဆံုုးေကာက္ခ်က္ျဖစ္တဲ့ ‘မႏုုႆလူသားျဖစ္တည္မွဳ အေပၚ က်ဴးလြန္ျခင္း ရာဇဝတ္မွဳ’ (Crime Against Humanity) ဆိုုတာဟာ Universal Jurisdiction လိုု႔ ေခၚတဲ့ –– မည္သည့္တရားရုုံးကမဆိုု စီရင္ႏိုုင္ေသာ နယ္ပယ္ ျဖစ္ေနျခင္း –– ျဖစ္ျပီး မိမိႏိုုင္ငံျပင္ပ တျခားႏိုုင္ငံမွ တရားရုုံးေတြက ၄င္းျပစ္မွဳနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ တာဝန္ရွိေနသူေတြကိုု စီရင္ႏုုိင္တဲ့ မွဳခင္းမ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။

ယခင္ျမန္မာစစ္အစိုုးရဟာ ၄င္းႏိုုင္ငံတကာ ရာဇဝတ္မွဳဆိုုင္ရာ ဥပေဒေရးရာေတြနဲ႔ ပတ္သက္လိုု႔ ေတာ္ေတာ္ကိုု ႏွံ႔ႏွံ႔စပ္စပ္ ေလ့လာထားခဲ့ပံုုရျပီး မိမိကိုုလာျပီး အစီရင္မခံရေအာင္ ကာကြယ္မွဳေတြကိုု ခုုလက္ရွိ ျမန္မာျပည္အေျခခံဥပေဒမွာ ၄င္းႏိုုင္ငံတကာဥပေဒေတြရဲ႕ သေဘာတရားေတြကိုု အတုုခိုုးျပီးေတာင္ ထည့္သြင္းခဲ့ပါတယ္ ။ တနည္းအားျဖင့္ ႏုုိင္ငံတကာဥပေဒေတြ အေပၚမွာ တရားသူၾကီးေတြရဲ႕ အျမင္နဲ႔ ႏိုုင္ငံတကာရဲ႕ စီရင္မွဳအေလ့အထေတြ ကိုုယ္၌ဟာ ေတာ္ေတာ္ကိုု အားနည္းလစ္ဟာခ်က္ေတြ ရွိခဲ့ပါတယ္။

တနည္းအားျဖင့္ စစ္ရာဇဝတ္မွဳ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ တာဝန္ရွိသူေတြဟာ ျပင္ပႏိုုင္ငံက တရားရုုံး (သိုု႔) ႏိုုင္ငံတကာမွ တရားရုုံးဖဲြ႔စည္းျပီး အစီရင္ခံရစရာ အေၾကာင္းဟာ မရွိသေလာက္ျဖစ္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ၂၀၁၃ ခုုေလာက္က စျပီး ဥပေဒအျမင္ေတြဟာ ထင္ထင္ရွားရွား ေျပာင္းလဲစ ျပဳလာပါျပီ ၊ ဒါေၾကာင့္မိုု႔လိုု႔ ယခင္ (သည္ ကိစၥမ်ိဳးမွာ အင္မတန္ လည္ဝယ္တဲ့) စစ္အစိုုးရက သိျမင္နားလည္ ထားခဲ့တဲ့ အသိေတြဟာ သည့္ေနာက္ပိုုင္းမွာ အသံုုးဝင္ခ်င္မွ ဝင္ေတာ့မွာ ျဖစ္ျပီး ၄င္း စစ္အစိုုးရရဲ႕ အရင္ အသိတရားေတြကိုု မသိႏိုုးနားနဲ႔ ကိုုယ့္ကိုုကိုုယ္ ခပ္လည္လည္ပဲလိုု႔ ထင္ျပီး ျပန္အသံုုးခ်မိရင္ ကိုုယ့္ျပည္သူ႔အစိုုးရက်မွ လာျပီး အမွဳပတ္သြားႏိုုင္တာမ်ိဳးဟာလည္း ခုုခ်ိန္မွာ ျဖစ္လာႏိုုင္စရာ ရွိပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ ႏိုုင္ငံတကာမွဳခင္း ျဖစ္တဲ့ Crime Against Humanity နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥပေဒေရးရာ အယူအဆ၊ လက္ရွိ ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ ေခတ္ေပၚ ဥပေဒအျမင္ေတြရဲ႕ လားရာေတြကိုု လက္ရွိအစိုုးရ အဖြဲ႔ဝင္ေတြ (အထူးသျဖင့္ ႏိုုင္ငံျခားေရးဝန္ၾကီး တာဝန္ကိုု ယူထားသူမိ်ဳး) ဟာ ေသခ်ာနားလည္ထားဖိုု႔ လုုိပါတယ္။ သီအိုုရီသေဘာအားျဖင့္ Crime Against Humanity ကိုု မည္သည့္တရားရုုံးကမဆိုု စီရင္ပိုုင္ခြင့္ရွိပါတယ္။ စီရင္ႏိုုင္တဲ့ တရားရုုံးေတြကိုု အစုုခြဲလိုုက္ရင္ သံုုးမ်ိဳးရွိပါလိမ့္မယ္ (၁) မိမိႏိုုင္ငံတြင္း တရားရုုံး (၂) ျပည္ပႏိုုင္ငံတခုုရွိ တရားရုုံး (၃) Intenational Criminal Court –– ႏိုုင္ငံတကာ ရာဇဝတ္မွဳခင္း ဆိုုင္ရာ တရားရုုံး

၄င္းတရားရုုံးသံုုးခုုဟာ အဆင့္လိုုက္သြားတယ္။ ဆိုုလိုုတာက “မႏုုႆလူသားျဖစ္တည္မွဳ အေပၚ က်ဴးလြန္ျခင္း ရာဇဝတ္မွဳ” ကိုု တစံုုတဦး (သိုု႔) အုုပ္စုုတအုုပ္စုုက က်ဳးလြန္ခဲ့ရင္ စီရင္ႏိုုင္ဖိုု႔ရန္ အတြက္ တာဝန္ရွိသူေတြဟာ ႏိုုင္ငံတြင္းတရားရုုံးျဖစ္တယ္။ ေနာက္တဆင့္က ႏိုုင္ငံျပင္ပက တရားရုုံးတခုုဟာ မိမိႏိုု္င္ငံက သာမန္ရာဇဝတ္မွဳကိုု စီရင္ပိုုင္ခြင့္ မရွိေပမယ့္ “မႏုုႆလူသားျဖစ္တည္မွဳ အေပၚ က်ဴးလြန္ျခင္း ရာဇဝတ္မွဳ” မ်ိဳးမွာ universal jurisdiction (အားလံုုးနဲ႔ သက္ဆိုုင္ေသာ တရားစီရင္မွဳ နယ္ပယ္) အတြင္းမွာ က်ေရာက္တာျဖစ္တဲ့ တျခားႏိုုင္ငံက တရားရုုံးတခုုဟာ ၄င္းျပစ္မွဳမ်ိဳးကိုု က်ဳးလြန္သူကိုု စီရင္ပိုုင္ခြင့္ရွိတာ ျဖစ္တယ္။ ႏိုုင္ငံျပင္ပက တရားရုုံးတခုုဟာ ဘယ္လိုု လွဳပ္ရွားေဆာင္ရြက္ႏုုိင္သလဲဆိုု Interpol (ႏိုုင္ငံတကာ ပုုလိပ္အဖြဲ႔)ကိုု ဝရမ္းထုုတ္ျပီး က်ဳးလြန္သူကိုု ဖမ္းမိန္႔ေပးထားႏိုုင္ပါတယ္။ က်ဳးလြန္သူလိုု႔ စြပ္စြဲခံရသူဟာ ႏိုုင္ငံျပင္ပကိုု ထြက္လာခဲ့ရင္ Interpol က ဖမ္းသြားႏိုုင္တယ္ေပါ့။

တတိယနဲ႔ ေနာက္ဆံုုးတဆင့္က Rome Statute (ေရာမပညတ္ေတာ္) အရ ဖြဲ႔စည္းထားတဲ့ ႏိုုင္ငံတကာ ရာဇဝတ္မွဳဆိုုင္ရာ တရားရုုံး (ICC) က စီရင္ႏိုုင္တာ ျဖစ္တယ္။ နယ္သာလန္ႏိုုင္ငံ ဟိတ္ျမိဳ႕မွာရွိတဲ့ ၄င္းတရားရုုံးဟာ ကမာၻ႔ကုုလသမဂၢရဲ႕ လံုုျခံဳေရးေကာင္စီက ဖြဲ႔စည္းထားတာ ျဖစ္တယ္။ ‘မႏုုႆလူသားျဖစ္တည္မွဳ အေပၚ က်ဴးလြန္ျခင္း’ ရာဇဝတ္မွဳေတြနဲ႔ ပတ္သက္လိုု႔ ကမာၻေပၚမွာ အျမင့္မားဆံုုး တရားရုုံးအဖြဲ႔အစည္း ျဖစ္တယ္။ သိုု႔ေသာ္ ထူးျခားခ်က္ကိုုိ သတိျပဳမိဖိုု႔လိုုတာက ၄င္းအျမင့္ဆံုုးအာဏာပိုုင္အဖြဲ႔ ICC ရဲ႕ တရားစီရင္ပိုုင္ခြင့္နယ္ပယ္ဟာ ေရွ႕အဆင့္ႏွစ္ဆင့္ ျဖစ္တဲ့ ျပည္တြင္းတရားရုုံး နဲ႔ ျပည္ပတရားရုုံးေတြနဲ႔ စာရင္ ကန္႔သတ္ထားခ်က္ ၾကီးမားစြာရွိတယ္။

ပံုုမွန္အားျဖင့္ ICC ရဲ႕ တရားစီရင္ပိုုင္ခြင့္နယ္ပယ္ဟာ ေရာမပညတ္ေတာ္ကိုု တရားဝင္သေဘာတူ အတည္ျပဳထားတဲ့ ႏိုုင္ငံေတြရဲ႕ ႏိုုင္ငံသားေတြနဲ႔ ၄င္းႏိုုင္ငံေတြရဲ႕ နယ္ပယ္ေတြမွာပဲ သက္ေရာက္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုုင္ငံဟာ ေရာမပညတ္ေတာ္ကိုု တရားဝင္ အတည္ျပဳသေဘာတူထားျခင္း မရွိတဲ့အတြက္ ပံုုမွန္အားျဖင့္ ျမန္မာႏိုု္င္ငံသားေတြ နဲ႔ ျမန္မာႏိုုင္ငံရဲ႕ နယ္နိမိတ္တြင္းမွာ ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ (ႏိုုင္ငံတကာဆိုုင္ရာ) ရာဇဝတ္မွဳေတြဟာ ICC က လာျပီး စီရင္ပိုုင္ခြင့္ မရွိပါဘူး။

သုုိ႔ေသာ္ အလြန္အေရးၾကီးတဲ့ ေနာက္ထပ္ အခ်က္တခ်က္ ရွိပါတယ္။ ICC ဟာ ေအာက္ပါအခ်က္ေတြထဲက တခုုခုုနဲ႔ ကိုုက္ညီရင္ မိမိရဲ႕ တရားစီရင္ပိုုင္ခြင့္နယ္ပယ္ကိုု ဘယ္ေနရာကိုု မဆိုု အခ်ိန္မေရြး တိုုးခ်ဲ႔ဆန္႔တန္းပိုုင္ခြင့္ရွိပါတယ္

(က) သက္ဆိုုင္ရာႏိုုင္ငံ၏ အစိုုးရအဖြဲ႔ကိုုယ္တိုုင္က ICC ကိုု အမွဳကိုု လႊဲအပ္ျခင္း
(ခ) ကမာၻ႔ကုုလသမဂၢလံုုျခဳံေရးေကာင္စီက ICC ကိုု အမွဳအား အေရးယူေဆာင္ရြက္ရန္ လႊဲအပ္ျခင္း
(ဂ) ICC ၏ ေရွ႕ေျပး စမ္းသပ္စစ္ေဆးမွဳ လႊတ္ရုုံးသည္ သက္ဆိုုင္ရာႏိုုင္ငံမွ မွဳခင္းတခုုကိုု စံုုစမ္းစစ္ေဆးရန္ လံုုေလာက္ေသာ အေၾကာင္းရင္းအေျခခံမ်ားရွိသည္ဟုု ယူဆျခင္း

ဒါေပမယ့္ ေနာက္ဆံုုးအေရးၾကီးတဲ့ တခ်က္ကိုု က်ေနာ္တိုု႔ ထပ္မွတ္ၾကပါမယ္။ သည္သံုုးခ်က္လံုုးကိုု ပယ္ႏိုုင္တဲ့ အခ်က္က ျပည္တြင္းတရားရုုံးတခုုဟာ က်ဳးလြန္သူေတြကိုု စီရင္ရန္ ေဆာင္ရြက္ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ တနည္းအားျဖင့္ ျမန္မာျပည္အစိုုးရအဖြဲ႔ဟာ ႏိုုင္ငံတကာရာဇဝတ္မွဳမွဳခင္း ေျမာက္ႏိုုင္တဲ့ မွဳခင္းမ်ိဳးကိုု စံုုစမ္းစစ္ေဆး အေရးယူဖုုိ႔ရန္ ေဆာင္ရြက္ျပီ ဆိုုတာကိုု သက္ေသထူႏိုုင္ျပီ ဆိုုတာနဲ႔ ICC ဟာ ေဖာ္ျပထားတဲ့ သံုုးခ်က္ကိုု အသံုုးျပဳခြင့္ မရွိပါဘူး။ တနည္းအားျဖင့္ ျပည္တြင္းမွ တရားစီရင္ဖိုု႔ အရင္းအျမစ္ေတြ (မိမိတိုု႔ ႏုုိင္ငံ၏ legal resources) ေတြကိုု အသံုုးခ်ဖိုု႔ရန္ ၾကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္ေနပါတယ္လိုု႔ လက္ရွိအစိုုးရဟာ သက္ေသထူထားဖိုု႔ေတာ့ လိုုအပ္ပါတယ္။

လက္ရွိ ဒီခ်ဳပ္အစိုုးရဟာ လံုုျခံဳေရးတပ္ဖြဲ႔ဝင္ေတြရဲ႕ အရပ္သားျပည္သူေတြအေပၚ က်ဴးလြန္မွဳေတြကိုု စြပ္စြဲခ်က္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္လာရင္ ဘာမဆို ‘မဟုုတ္ဘူး၊ မမွန္ဘူး’ ျငင္းဆန္လိုုတဲ့ အာသီသ ရွိေနတာေၾကာင့္လည္း နိဂုုံးခ်ဳပ္တခ်က္ကိုု က်ေနာ္ ေျပာလိုုပါေသးတယ္။ ‘မႏုုႆလူသားအေပၚ က်ဴးလြန္ခ်က္ ရာဇဝတ္မွဳ’ ကိုု က်ဴးလြန္ျခင္းရွိမရွိကုုိ ဘာသာျပန္ရာမွာ လိုုအပ္တဲ့ အခ်က္ေတြဟာ အမိန္႔ေပးျခင္း၊ အစပ်ိဳးလမ္းေဖာ္ေပးျခင္း နဲ႔ က်ဳးလြန္မွဳေပၚ သည္းခံျခင္း ေတြဟာ က်ဳးလြန္မွဳမွာ ပါဝင္သူေတြရဲ႕ လကၡဏာေတြ အျဖစ္ စဥ္းစားၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ မိမိတိုု႔ဟာ အမိန္႔ေပးသူ၊ အစပ်ဳိးလမ္းေဖာ္ေပးသူ မဟုုတ္ၾကေပမယ္လုုိ႔လည္း (တာဝန္ရွိ အစိုုးရအဖြဲ႔ဝင္ေတြအေနနဲ႔) သည္းခံျခင္း၊ ျမံဳေနျခင္းဟာ တကယ္တမ္း မွဳခင္း စြဲခ်က္တင္ခံရတာလိုု႔ ျဖစ္လာရင္ မိမိတိုု႔ (သည္းခံေနသူ တာဝန္ရွိအစိုုးရအဖြဲ႔ဝင္ ေတြကိုု) ပါဝင္ပတ္သက္ေနသူေတြ အေနနဲ႔ တရားသူၾကီးက ဘာသာျပန္မွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္ဆံုုးသတ္အားျဖင့္ အေရးၾကီးဆံုုးတခ်က္ကိုု သတိေပးလိုုတာက နိုုင္ငံျခားေရးဝန္ၾကီး တာဝန္ယူထားသူဟာ ႏိုုင္ငံတကာနဲ႔ ပတ္သက္လာရင္ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ တာဝန္အရွိဆံုုး အစိုုးရကိုုယ္စားလွယ္ ျဖစ္ေနတာေၾကာင့္မိုု႔လိုု႔ ႏိုုင္ငံတကာနဲ႔ သက္ဆိုုင္တဲ႔ ရာဇဝတ္မွဳခင္းနဲ႔ ပတ္သက္လာရင္ ျမံဳေနလိုု႔ မရ၊ ဘာမွ လွဳပ္ရွားေဆာင္ရြက္ျခင္း မရွိလိုု႔ မရပါဘူး။ ႏိုုင္ငံတကာ (သိုု႔) ျပည္ပႏိုုင္ငံတရားရုုံးတခုုရဲ႕ စြဲဆိုုစစ္ေဆးခ်က္ေတြ မိမိတိုု႔ အစိုုးရအဖြဲ႔ကိုု အမွဳလာျပီး မပတ္ေစခ်င္ဘူးဆိုုရင္ က်ေနာ္တိုု႔ဟာ ျပည္တြင္းက အရင္းအျမစ္ေတြကိုု သံုုးျပီး လက္ရွိ ‘က်ဳးလြန္မွဳ’ စြပ္စြဲခ်က္ေတြကိုု စံုုးစမ္းစစ္ေဆး စီရင္ဖိုု႔ စလုုပ္ရေတာ့မွာ ျဖစ္သလိုု ႏိုုင္ငံျခားေရးဝန္ၾကီးဟာ သည္လိုု စစ္ေဆးေဖာ္ထုုတ္ပါမယ္ဆိုုတဲ့ ဝန္ခံခ်က္ကိုု ႏိုုင္ငံတကာကိုု တရားဝင္ အသိေပးေျပာၾကားရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s