လူ႔အခြင့္အေရးေစာင့္ၾကည့္အဖြဲ႔ HRW ရဲ႕ ဘာသာေရးလြတ္လပ္ခြင့္နဲ႔ပတ္သတ္တဲ့ statement ကို ဒီေန႔ ျမန္မာဘာသာ၊ အာရဗီဘာသာနဲ႔ ထုတ္ျပန္

Paye Sone Win

မေန႔ကထုတ္ခဲ့တဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးေစာင့္ၾကည့္အဖြဲ႔ HRW ရဲ႕ ဘာသာေရးလြတ္လပ္ခြင့္နဲ႔ပတ္သတ္တဲ့ statement ကို ဒီေန႔ ျမန္မာဘာသာ၊ အာရဗီဘာသာနဲ႔ ထုတ္ျပန္ပါတယ္။

ျမန္မာ: အစၥလမ္ဘာသာေရးေက်ာင္းႏွစ္ေက်ာင္း ရန္ကုန္တြင္ပိတ္ထား

လြတ္လပ္စြာယုံၾကည္ကိုးကြယ္ခြင့္ကိုကာကြယ္ပါ၊ လူနည္းစုမ်ားကို ပစ္မွတ္ထားသည့္ကန႔္သတ္မွုမ်ား အဆုံးသတ္ပါ

(ရန္ကုန္) – ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ဧၿပီလ ၂၈ ရက္တြင္ အာဏာပိုင္မ်ားကခ်ိပ္ပိတ္ခဲ့ေသာ မဒရပ္စာ သို႔မဟုတ္ အစၥလမ္ဘာသာေရး ေက်ာင္းႏွစ္ေက်ာင္းကို ျမန္မာအစိုးရကခ်က္ခ်င္းျပန္ဖြင့္ေပးသင့္သည္ဟု လူ႔အခြင့္အေရးေစာင့္ၾကည့္မွုအဖြဲ႕က ယေန႔ ေျပာၾကားလိုက္သည္။ ဝတ္ျပဳျခင္း၊ ေလ့လာျခင္း၊ က်င့္သုံးျခင္း၊ သင္ၾကားျခင္းအပါဝင္ ျမန္မာနိုင္ငံရွိ လူမွုအသိုင္းအဝိုင္း အားလုံး၏ လြတ္လပ္စြာယုံၾကည္ကိုးကြယ္ခြင့္ကို ျမန္မာအစိုးရက ထင္သာျမင္သာရွိစြာ ကာကြယ္ေပးရပါမည္။

၂၀၁၇ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၉ ရက်တွင် ပိတ်ထားသည့်မဒရပ်စာကျောင်းတစ်ကျောင်းကို အာဏာပိုင်များစစ်ဆေးပြီးနောက် ရဲသားနှစ်ဦးမှ စောင့်ကြပ်နေစဉ်။

ဧၿပီလေႏွာင္းပိုင္းတြင္ အေယာက္ ၅၀ မွ အေယာက္ ၁၀ဝ အထိရွိသည့္ ဗုဒၶဘာသာဝင္ အစြန္းေရာက္အမ်ိဳးသားေရးဝါဒီ လူအုပ္ တစ္အုပ္က ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၊ သာေကတၿမိဳ႕နယ္ရွိ မဒရပ္စာႏွစ္ေက်ာင္းပိတ္ရန္ ေဒသခံအာဏာပိုင္မ်ားႏွင့္ ရဲမ်ားအား ဖိအားေပးခဲ့ပါသည္။ မြတ္စလင္မ်ားသည္ ေက်ာင္း၏ေခါင္းေဆာင္မ်ား မႏွစ္ကလက္မွတ္ထိုးခဲ့သည့္ သေဘာတူညီခ်က္ကိုခ်ိဳးေဖာက္၍ ထိုေက်ာင္းမ်ားကိုဗလီအျဖစ္ အသုံးျပဳေနသည္ဟု အစြန္းေရာက္ အမ်ိဳးသားေရးဝါဒီမ်ားက စြပ္စြဲေျပာဆိုခဲ့ပါသည္။ အာဏာပိုင္မ်ားက ထိုလူအုပ္၏ေတာင္းဆိုခ်က္အတိုင္း ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၿပီး ေက်ာင္းမ်ားကို ျပန္ဖြင့္မေပးေသးသျဖင့္ ရာႏွင့္ခ်ီေသာေက်ာင္းသားမ်ား၏ ပညာသင္ခြင့္ဆုံးရွုံးရသည္။
“မြတ္စလင္ေက်ာင္းႏွစ္ေက်ာင္းကိုပိတ္ရမည္ ဆိုသည့္ လူအုပ္ျဖင့္ေတာင္းဆိုခ်က္ကို ျမန္မာေဒသခံအာဏာပိုင္မ်ားမွ သတၱိနည္းစြာ အရွုံးေပးလိုက္ေလ်ာလိုက္ျခင္းသည္ ျမန္မာနိုင္ငံ၏ဘာသာေရးလူနည္းစုမ်ားကိုကာကြယ္ရန္ အစိုးရ၏ ေနာက္ဆုံး ပ်က္ကြက္မွု ျဖစ္သည္။ အစိုးရသည္ ထိုေက်ာင္းမ်ားကို ခ်က္ခ်င္းျပန္ဖြင့္ေပးကာ လူနည္းစု၏ဘာသာေရးက်င့္သုံးမွု အေပၚကန႔္သတ္ခ်က္ကို အဆုံးသတ္၍ ဘာသာေရးအမည္တပ္ကာ ဥပေဒခ်ိဳးေဖာက္ခဲ့ေသာ ဗုဒၶဘာသာဝင္ အစြန္းေရာက္ အမ်ိဳးသားေရးဝါဒီမ်ားကို အေရးယူရမည္” ဟု အာရွေရးရာ လက္ေထာက္ညႊန္ၾကားေရးမွူး ဖီးလ္ ေရာဘတ္ဆင္ (Phil Robertson) က ေျပာသည္။

အစၥလာမ္ဘာသာေရးေက်ာင္းမ်ားကို ဗလီအျဖစ္ အသုံးမျပဳရန္သေဘာတူညီ၍ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလတြင္ မဒရပ္စာေခါင္းေဆာင္မ်ား လက္မွတ္ေရးထိုးခ်က္ကို ခ်ိဳးေဖာက္ေသာေၾကာင့္ ေက်ာင္းမ်ားကို ပိတ္ခဲ့ျခင္းသည္ ဥပေဒႏွင့္အညီျဖစ္ေၾကာင္း ဗုဒၶဘာသာဝင္ အစြန္းေရာက္အမ်ိဳးသားဝါဒီအုပ္စု၏ ေျပာဆိုခ်က္မ်ားမွာ ထိုသို႔ပိတ္ထားျခင္း အတြက္ အေၾကာင္းျပခ်က္မခိုင္လုံပါ။ အက်ပ္ကိုင္သည့္အတြက္ သေဘာတူညီခ်က္ကို လက္မွတ္ထိုးခဲ့ျခင္းမ်ိဳး မဟုတ္လၽွင္ေသာ္မွ ျဖစ္ပ်က္သြားပုံအရ မြတ္စလင္တို႔၏ လြတ္လပ္စြာကိုးကြယ္ခြင့္ဆိုသည့္ အေျခခံရပိုင္ခြင့္ကို ခ်ိဳးေဖာက္ျခင္းတစ္ရပ္ျဖစ္ပါသည္။ ယခင္ကလည္း ထိုမဒရပ္စာေက်ာင္းႏွစ္ေက်ာင္းတြင္ စုေပါင္းဝတ္ျပဳမွုမ်ား ရွိမရွိကို စုံစမ္းရန္ အစြန္းေရာက္အမ်ိဳးသားဝါဒီအုပ္စုက အာဏာပိုင္မ်ားထံခ်ဥ္းကပ္ကာ ဖိအားေပးခဲ့သည္ဟု မီဒီယာမွေဖာ္ျပခဲ့ပါသည္။

၎ေစာင့္ၾကပ္ေနသည့္ ေက်ာင္းျပင္ပတြင္ ညေန ၄ နာရီခန႔္က ဗုဒၶဘာသာဝင္ အစြန္းေရာက္အမ်ိဳးသားဝါဒီအုပ္စု ေရာက္လာခဲ့ေၾကာင္း ထိုေက်ာင္းတစ္ေက်ာင္းမွ အသက္ ၄၅ ႏွစ္ရွိသူ လုံျခဳံေရးအရာရွိ ဦးတင္မ်ိဳးေအာင္က လူ႔အခြင့္အေရးေစာင့္ၾကည့္မွုအဖြဲ႕အား ေျပာခဲ့ပါသည္။ ရဲမ်ားေရာက္မလာမီ ထိုလူအုပ္ ပိုမိုေသြးႂကြလာသည္ႏွင့္အမၽွ ၎သည္လည္း စိုးရိမ္လာခဲ့ပါသည္။ ညေန ၆ နာရီခန႔္တြင္ မည္သူမၽွေက်ာင္းမ်ားအတြင္း မဝင္နိုင္ရန္ ရဲမ်ားက ေသာ့ခေလာက္ခ်ိတ္ဆြဲ၍ ေသာ့ခတ္ခဲ့ပါသည္။ ဗုဒၶဘာသာဝင္ အစြန္းေရာက္အမ်ိဳးသားဝါဒီအခ်ိဳ႕ႏွင့္ ေအပီသတင္းေထာက္ တစ္ဦးၾကား ခိုက္ရန္ျဖစ္ပြားမွုမွာ ပိုမိုျပင္းထန္သြားျခင္းမရွိပါ။ ေက်ာင္းပိတ္ျခင္းမွာ ယာယီ ျဖစ္ေၾကာင္း အာဏာပိုင္မ်ားမွေျပာခဲ့ေသာ္လည္း မည္သည့္အခ်ိန္အထိပိတ္မည္ကိုမူ မေျပာခဲ့ေၾကာင္း ထိုေက်ာင္း တစ္ေက်ာင္း၏ ေကာ္မတီအဖြဲ႕ဝင္တစ္ဦးမွ လူ႔အခြင့္အေရးေစာင့္ၾကည့္မွုအဖြဲ႕အား ေျပာျပခဲ့ပါသည္။

ဧၿပီလ ၂၉ ရက္ေန႔တြင္ လူ႔အခြင့္အေရးေစာင့္ၾကည့္မွုအဖြဲ႕မွ သာေကတၿမိဳ႕နယ္သို႔ သြားေရာက္ခဲ့ၿပီး ႏွစ္ေက်ာင္းလုံးျပင္ပရွိ အေစာင့္ခ်ထားသည့္ ဆယ္ဂဏန္းရွိေသာရဲမ်ားကို အကဲခတ္ၾကည့္ရွုခဲ့ပါသည္။ နံနက္ ၁၁ နာရီထိုးၿပီးစတြင္ အစြန္းေရာက္မ်ိဳးခ်စ္မ်ားဟု ေဒသခံမ်ားက ဆိုသူမ်ားႏွင့္အတူ ေဒသခံအာဏာပိုင္မ်ားႏွင့္ေက်ာင္းကိုယ္စားလွယ္မ်ား ေက်ာင္းမ်ား စစ္ေဆးရန္ ေက်ာင္းမ်ားအတြင္းသို႔ ဝင္ေရာက္ခဲ့ပါသည္။ ၎တို႔ျပန္ထြက္လာၿပီးေနာက္ အရာရွိမ်ားမွ ေသာ့ခေလာက္မ်ား လဲလိုက္ၿပီး အဝါေရာင္တိပ္မ်ားပတ္ကာ ဝင္ေပါက္မ်ားကို တားဆီးပိတ္ဆို႔ခဲ့ပါသည္။ ထိုအခ်ိန္မွစ၍ ေက်ာင္းမ်ားျပင္ပရွိ ရဲမ်ားသည္ ထိုေက်ာင္းတြင္တက္ေနသည့္ ေက်ာင္းသားကေလးတို႔၏မိဘမ်ားအပါအဝင္ မည္သည့္မြတ္စလင္ကိုမၽွ ဝင္ေရာက္ခြင့္မေပးေတာ့ပါ။

ေက်ာင္းမ်ားျပန္ဖြင့္ေပးရန္ေတာင္းဆိုစာကို ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္႐ုံးထံ စာတစ္ေစာင္ခ်က္ခ်င္းပို႔ခဲ့ေသာ္လည္း ယခုအခ်ိန္ထိ တုံ႔ျပန္ေျဖၾကားမွုမရရွိေၾကာင္း ေက်ာင္းေကာ္မတီဝင္က လူ႔အခြင့္အေရးေစာင့္ၾကည့္မွုအဖြဲ႕အား ေျပာခဲ့ပါသည္။ သာမန္အားျဖင့္ အသက္ ၅ ႏွစ္မွ ၁၂ ႏွစ္အရြယ္ ကေလးရာဂဏန္း ထိုေက်ာင္းႏွစ္ေက်ာင္းမွာ တက္ေၾကာင္း ဦးတင္မ်ိဳးေအာင္က ေျပာပါသည္။ ေက်ာင္းမ်ားပိတ္ထားျခင္းျဖင့္ ကေလးမ်ားပညာသင္ၾကားခြင့္ ဆုံးရွုံးၾကပါသည္။။

ဤသို႔ေက်ာင္းမ်ားပိတ္ခိုင္းျခင္းမွာ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ျဖစ္ေလ့ရွိေၾကာင္း၊ ခရစ္ယာန္မ်ားကဲ့သို႔ အျခားဘာသာေရးလူနည္းစုမ်ားလည္း ထိခိုက္မွုရွိေၾကာင္း အသက္ ၅၄ ႏွစ္ရွိ အစၥလာမ္ဘာသာေရးေကာင္စီအေထြေထြအတြင္းေရးမွူး ဦးဝဏၰေရႊက ေျပာပါသည္။

“ကၽြန္ေတာ္တို႔အေတြ႕အၾကဳံအရ ခ်ိပ္ပိတ္ထားတဲ့ ဒါမွမဟုတ္ ပိတ္ထားသည့္ အစၥလာမ္ေက်ာင္းေတြကို ျပန္ဖြင့္ခြင့္ေပးတာ မရွိသေလာက္ပဲ။”ဟု ဦးဝဏၰေရႊ က ေျပာပါသည္။ ၂၀ဝ၁ ခုႏွစ္ တုန္းက ပဲခူးတိုင္းေဒသႀကီး ေတာင္ငူအၾကမ္းဖက္မွု ျဖစ္သည္မွ စ၍ အစိုးရသည္ ဗလီဆယ္ခုကို ခ်ိပ္ပိတ္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ေလးခုကို သာျပန္လည္ဖြင့္ခဲ့ေၾကာင္းလည္း ေျပာပါသည္။

လူ႔အခြင့္အေရးေစာင့္ၾကည့္မွုအဖြဲ႕မွ ရန္ကုန္ရဲတပ္ဖြဲ႕ ျပန္ၾကားေရးေကာ္မတီထံ ႀကိမ္ဖန္မ်ားစြာဖုန္းဆက္ခဲ့ေသာ္လည္း မည္သူမၽွ ၎အျဖစ္အပ်က္အေပၚသုံးသပ္ခ်က္ေပးလိုျခင္းမရွိပါ။

“မြတ္စလင္မ်ားႏွင့္အျခားဘာသာေရးလူနည္းစုမ်ားအေပၚ အၾကမ္းဖက္မွုလွုံ႔ေဆာ္သည့္ အစြန္းေရာက္ အမ်ိဳးသားမ်ားႏွင့္ ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္ရန္ လိုလားမွုမရွိေၾကာင္း ျမန္မာအာဏာပိုင္မ်ားႏွင့္ရဲမ်ားမွ ႀကိမ္ဖန္မ်ားစြာ ျပခဲ့သည္။ ထိုသို႔ျပဳလုပ္ျခင္းျဖင့္ အစိုးရသည္လြတ္လပ္စြာယုံၾကည္ကိုးကြယ္ခြင့္ႏွင့္ ပညာသင္ယူခြင့္တို႔ကို ကာကြယ္ေပးျခင္းဆိုသည့္ ျပည္သူျပည္သားအားလုံး၏ အေျခခံလုံျခဳံေရးကိုေပးရန္ ပ်က္ကြက္ခဲ့ပါသည္။ ျမန္မာနိုင္ငံ၏ေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ လူနည္းစု တစ္စုအေပၚ အၾကမ္းဖက္မွုေနာက္တစ္ႀကိမ္ျဖစ္လာသည္အထိ ထိုင္ေစာင့္ေန၍မျဖစ္ပါ။ ၎တို႔၏ဘာသာတရားကို ေဘးကင္းၿငိမ္းခ်မ္းစြာ က်င့္သုံးနိုင္ရန္ ဘာသာေရးတင္းမာမွုမ်ားႏွင့္ အျငင္းပြားမွုမ်ားကို ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းေရးအတြက္ ႀကိဳတင္ေျခလွမ္းမ်ား လွမ္းရန္လိုသည္” ဟု ေရာဘတ္ဆင္က ေျပာပါသည္။

ျမန္မာနိုင္ငံရွိ မြတ္စလင္မ်ား

ကိုလိုနီၿဗိတိသၽွအစိုးရလက္ထက္ႏွင့္ ၁၉၄၈ ခုႏွစ္လြတ္လပ္ေရးရၿပီးအေစာပိုင္းႏွစ္မ်ားတြင္ မြတ္စလင္မ်ားသည္ ျမန္မာ အစိုးရအုပ္ခ်ဳပ္ေရးႏွင့္ အရပ္ဘက္ဝန္ထမ္းအဖြဲ႕အစည္းတြင္ ျမင့္မားသည့္ရာထူးမ်ား ရရွိခဲ့ဖူးပါသည္။ ၿဗိတိသၽွတို႔ႏွင့္လြတ္လပ္ေရးတိုက္ပြဲတြင္ ၎တို႔ ေရွ႕တန္းမွပါဝင္ခဲ့ပါသည္။ လြတ္လပ္ေရးရၿပီးေနာက္ပိုင္းတြင္ မြတ္စလင္တို႔ သည္ နိုင္ငံစီးပြားေရး၊ စက္မွုလုပ္ငန္းႏွင့္ ယဥ္ေက်းမွု ဆိုင္ရာလွုပ္ရွားမွုမ်ားတြင္ အဓိကအခန္းက႑မွ ဆက္လက္ပါဝင္ခဲ့ပါသည္။ အမ်ားအျပားမွာ အစိုးရဝန္ထမ္းမ်ား၊ စစ္သားမ်ားႏွင့္ အရာရွိမ်ားျဖစ္ပါသည္။ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္ အာဏာသိမ္းယူၿပီးေနာက္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေနဝင္းက မြတ္စလင္မ်ားကို အစိုးရႏွင့္စစ္တပ္မွ စနစ္တက်ထုတ္ပစ္ရန္ စတင္ေဆာင္ရြက္ခဲ့ပါသည္။ မြတ္စလင္မ်ား အစိုးရတြင္ပါဝင္ျခင္းမျပဳရ သို႔မဟုတ္ ရာထူးမတိုးေပးရ ဆိုသည့္ ပိတ္ပင္တားျမစ္သည့္ ေရးသားညႊန္ၾကားခ်က္မ်ားမရွိေသာ္လည္း ထိုသို႔က်င့္သုံးခဲ့သည္မွာ ၾကာၿပီ ျဖစ္ပါသည္။ ၂၀ဝ၁ ခုႏွစ္တြင္ နိုင္ငံ၏ေဒသအမ်ားအျပား၌ ဆယ္ဂဏန္းရွိ ေသာဗလီမ်ားႏွင့္ မဒရပ္စာမ်ား ပ်က္စီးခဲ့ရေသာ မြတ္စလင္ဆန႔္က်င္ေရး အၾကမ္းဖက္မွုမ်ားကို လူ႔အခြင့္အေရးေစာင့္ၾကည့္မွုအဖြဲ႕မွ မွတ္တမ္းတင္ခဲ့ပါသည္။

၂၀၁၄ ခုႏွစ္တြင္ေကာက္ယူခဲ့ေသာ အစိုးရ၏လူဦးေရႏွင့္သန္းေခါင္စာရင္းရလဒ္မ်ားအရ မြတ္စလင္မ်ားသည္ ဗုဒၶဘာသာဝင္ ၉၀ ရာခိုင္ႏွုန္းရွိေသာ ျမန္မာနိုင္ငံလူဦးေရ၏ ႏွစ္ရာခိုင္ႏွုန္းေက်ာ္သာရွိပါသည္။ သို႔ရာတြင္ ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ အဓိကေနထိုင္သည့္ မ်ားေသာအားျဖင့္ နိုင္ငံမဲ့တိုင္းရင္းသားအုပ္စု ရိုဟင္ဂ်ာ မြတ္စလင္ တစ္သန္းေက်ာ္မွာ ထိုကိန္းဂဏန္းတြင္ မပါပါ။ ခရစ္ယာန္မ်ားသည္ နိုင္ငံလူဦးေရ၏ ေျခာက္ရာခိုင္ႏွုန္း ေက်ာ္သာရွိပါသည္။

နိုင္ငံတကာလူ႔အခြင့္အေရးဥပေဒအရ ျမန္မာနိုင္ငံသည္ ဝတ္ျပဳျခင္း၊ ေလ့လာျခင္း၊ က်င့္သုံးျခင္းႏွင့္သင္ၾကားျခင္းတို႔တြင္ မိမိယုံၾကည္သလိုေဆာင္ရြက္ခြင့္အပါအဝင္ လြတ္လပ္စြာေတြးေခၚခြင့္၊ လြတ္လပ္စြာယုံၾကည္ခြင့္ႏွင့္ လြတ္လပ္စြာကိုးကြယ္ခြင့္တို႔ကို ကာကြယ္ေပးရန္တာဝန္ရွိပါသည္။ ဤရပိုင္ခြင့္ကို ေက်ာသားရင္သားမခြဲျခားဘဲ ကာကြယ္ရပါမည္။ အမ်ားျပည္သူေဘးကင္းလုံျခဳံမွု၊ ၿငိမ္ဝပ္ပိျပားေရး၊ က်န္းမာေရး၊ စာရိတၱ သို႔မဟုတ္ အျခားသူတို႔၏ အေျခခံရပိုင္ခြင့္မ်ားႏွင့္ လြတ္လပ္ခြင့္မ်ားကို ကာကြယ္ရန္အေၾကာင္းျပခ်က္ျဖင့္ ၎ရပိုင္ခြင့္အေပၚကန႔္သတ္နိုင္ပါသည္။ သို႔ရာတြင္ ၎ကန႔္သတ္ခ်က္မ်ားကို ဥပေဒျပ႒ာန္းၿပီး တစ္စုံတစ္ရာေသာအႏၲရာယ္ ကာကြယ္ေရးအတြက္ တိတိက်က်အံဝင္ခြင္က်ျပ႒ာန္းထားၿပီး ကန႔္သတ္ခ်က္မွာ အႏၲရာယ္ႏွင့္ အခ်ိဳးညီရပါမည္။ အစၥလာမ္ဘာသာေက်ာင္းမ်ားမွာ အႏၲရာယ္ျပဳအံ့ဆဲျဖစ္ေၾကာင္း အေထာက္အထားတစ္ခုမၽွ ျမန္မာအာဏာပိုင္မ်ားမွ ေပးျခင္းမရွိပါ။

အစြန္းေရာက္အမ်ိဳးသားေရးဝါဒီအုပ္စုမ်ားက ဘာသာေရးလူနည္းစုအသိုင္းအဝိုင္းမ်ား ၎တို႔ဝတ္ျပဳရာ၊ က်င့္သုံးရာ သို႔မဟုတ္ ဘာသာေရးပညာရယူရာေနရာေရြးခ်ယ္ျခင္းကို တားဆီးမွုအေပၚ ျမန္မာအစိုးရအဆက္ဆက္က ႀကိမ္ဖန္မ်ားစြာ ခြင့္ျပဳခဲ့ပါသည္။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု နိုင္ငံတကာလြတ္လပ္စြာ ကိုးကြယ္ခြင့္ဆိုင္ရာေကာ္မတီသည္ ၎၏ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္စဥ္အစီရင္ခံစာတြင္ ျမန္မာနိုင္ငံရွိ မြတ္စလင္မ်ားႏွင့္ ခရစ္ယာန္မ်ားအေပၚခြဲျခားမွုကို ေနရာအႏွံ့အျပား ထပ္မံေတြ႕ရွိထားပါသည္။

ဝတ္ျပဳရာေနရာမ်ားႏွင့္ ဘာသာေရးအေဆာက္အဦမ်ားေဆာက္လုပ္မွုဆိုင္ရာ အစိုးရစည္းမ်ဥ္း စည္းကမ္းမ်ားမွာ နားလည္ရန္ခက္ခဲကာ မၾကာခဏပင္ ေဒသခံအရာရွိမ်ားမွ ႏွုတ္ျဖင့္သာရွင္းျပၿပီး ခက္ခဲေသာ သတ္မွတ္ခ်က္မ်ား ရွိပါသည္။ ဘာသာေရးေက်ာင္းမ်ားတြင္ ဝတ္ျပဳျခင္း သို႔မဟုတ္ ဘာသာေရး အေဆာက္အဦမ်ား ေဆာက္လုပ္ျခင္းအေပၚ တရားဝင္ေရးသားတားျမစ္ထားသည့္စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းမ်ား မရွိေသာ္လည္း ကန႔္သတ္ထားသည့္အခ်ိန္ကာလမ်ားအတြင္း ဝတ္ျပဳခြင့္ေတာင္းရန္ အခ်ိဳ႕ဘာသာေရးေက်ာင္းမ်ားအေပၚ သတ္မွတ္ထားေၾကာင္း ဦးဝဏၰေရႊက လူ႔အခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္အဖြဲ႕ကို ေျပာၾကားခဲ့ပါသည္။ ျမန္မာအစိုးရသည္ ဗလီ အသစ္မ်ား ေဆာက္လုပ္ျခင္းအေပၚလည္း တားျမစ္ထားၿပီး လက္ရွိဘာသာေရးအေဆာက္အဦမ်ားကို ျပဳျပင္ေရးအတြက္ ခြင့္ျပဳခ်က္ရရန္ အလြန္အမင္းခက္ခဲေအာင္ ျပဳလုပ္ထားပါသည္။ ၎ကန႔္သတ္ခ်က္မ်ားမွာ ၁၉၆၀ ခုႏွစ္မ်ား အေစာပိုင္း ကတည္းက ရွိခဲ့ၿပီး ထိုသို႔ရွိခဲ့ေသာေၾကာင့္ ျမန္မာနိုင္ငံရွိဗလီအမ်ားအျပားသည္ ျပဳျပင္ရန္ အလြန္အမင္းလိုအပ္ေနၿပီး က်န္ဗလီမ်ားမွာလည္း တိုးပြားမြတ္စလင္ဦးေရႏွင့္ မမၽွျဖစ္ေနပါသည္။

ဥပမာ မၾကာေသးမီအခ်ိန္က ဗလီေက်ာင္းတစ္ေက်ာင္းမွ ႂကြက္မ်ားမဝင္နိုင္ရန္ ကြန္ကရစ္ၾကမ္းခင္းထားသည္ကို ေဒသခံ အာဏာပိုင္မ်ားမွ အတင္းအၾကပ္ခြာခိုင္းေၾကာင္း ဗလီေခါင္းေဆာင္တစ္ဦးက ေျပာသည္။ ခြင့္ျပဳခ်က္မရရွိမီ ၾကမ္းခင္း သျဖင့္ တရားမဝင္ဟု အာဏာပိုင္မ်ားက ေျပာပါသည္။ ဤခြင့္ျပဳခ်က္လုပ္ငန္းစဥ္မွာ (ရပ္ကြက္အဆင့္မွ ရန္ကုန္တိုင္း ေဒသႀကီး အစိုးရ႐ုံးအထိ) ေဒသႏၲရႏွင့္ တိုင္းေဒသႀကီးအုပ္ခ်ဳပ္မွု႐ုံးတိုင္းနီးပါးထံမွ ခြင့္ျပဳခ်က္ ေျခာက္ခုထက္မနည္း ရယူရေၾကာင္း ဗလီေခါင္းေဆာင္မ်ားက ေျပာပါသည္။

ရန္ကုန္ရွိ မဒရပ္စာေက်ာင္းႏွစ္ေက်ာင္းကို အဓမၼပိတ္ခိုင္းျခင္းမွာ မြတ္စလင္အသိုင္းအဝိုင္းမ်ားအေပၚ ဗုဒၶဘာသာဝင္ အစြန္းေရာက္အမ်ိဳးသားေရးဝါဒီမ်ားက်ဴးလြန္သည့္ ပိုမိုက်ယ္ျပန႔္ေသာ ဖိအားေပးမွု၊ ၿခိမ္းေျခာက္မွုႏွင့္ အၾကမ္းဖက္မွု လမ္းေၾကာင္း၏ အစိတ္အပိုင္းတစ္ရပ္ ျဖစ္ပါသည္။ ၎အုပ္စုမ်ားအနက္ အထင္ရွားဆုံးျဖစ္သည့္ မဘသ သို႔မဟုတ္ အမ်ိဳး ဘာသာသာသနာ ေစာင့္ေရွာက္ေရးအဖြဲ႕သည္ ခြဲျခားဆက္ဆံေရးမူဝါဒမ်ားကို တက္ႂကြစြာအားေပးေနၿပီး မြတ္စလင္ ဆန႔္က်င္ေရးစိတ္ဓာတ္မ်ား လွုံ႔ေဆာ္ေနပါသည္။ ၎တို႔တြင္ လူ႔အခြင့္အေရးကိုခ်ိဳးေဖာက္သည္ ဟု ဆိုေသာ “မ်ိဳးေစာင့္ဥပေဒ” ေလးရပ္ ျပ႒ာန္းေရးအတြက္ ေအာင္ျမင္စြာ လွုံ႔ေဆာ္နိုင္ခဲ့ျခင္းလည္းပါဝင္ခဲ့ပါသည္။ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ၾသဂုတ္လတြင္ျပ႒ာန္းခဲ့ေသာ ထိုဥပေဒမ်ားသည္ မြတ္စလင္မ်ားႏွင့္ အျခားဘာသာေရးလူနည္းစုမ်ားကို အလြန္အမင္းပစ္မွတ္ထားၿပီး အမ်ိဳးသမီးမ်ား၏ရပိုင္ခြင့္မ်ားကို ခ်ိဳးေဖာက္ကာ၊ ေဒသခံအာဏာပိုင္မ်ားက ထိုဥပေဒႏွင့္ အညီ အေရးယူက်င့္သုံးေအာင္ အစြန္းေရာက္အမ်ိဳးသားေရးအုပ္စုမ်ားဘက္က ဖိအားေပးလာေအာင္ အားေပးအားေျမႇာက္ ျပဳပါသည္။

နိုင္ငံ၏ေဒသအမ်ိဳးမ်ိဳးတြင္ မြတ္စလင္တို႔ အေပၚႏွင့္ အထူးသျဖင့္ ျမန္မာနိုင္ငံအေနာက္ပိုင္း ရခိုင္ျပည္နယ္ရွိ ရိုဟင္ဂ်ာတို႔အေပၚ အၾကမ္းဖက္မွုလွိုင္းမ်ား အဆက္ဆက္ေပၚေပါက္ခဲ့ေသာေၾကာင့္ ဗလီမ်ားစြာပ်က္စီးခဲ့ၿပီး လူမွု အသိုင္းအဝိုင္းမ်ားစြာ ဝတ္ျပဳရာေနရာကင္းမဲ့ခဲ့ပါသည္။ ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ဇြန္လ ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားႏွင့္ မြတ္စလင္မ်ားအၾကား အၾကမ္းဖက္မွုအၿပီး ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလတြင္ ရဲႏွင့္တပ္မေတာ္မွ ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံ ထားထားသည့္ ရခိုင္လူအုပ္မွ ရိုဟင္ဂ်ာမ်ားအေပၚ တိုက္ခိုက္မွုမ်ားကို ညႇိႏွိုင္းၿပီးျပဳလုပ္ခဲ့ပါသည္။ ေအာက္တိုဘာလ ရိုဟင္ဂ်ာ ေက်းရြာမ်ားအေပၚ တိုက္ခိုက္မွုမ်ားသည္ “လူမ်ိဳးသုဥ္းသတ္ျဖတ္မွု” ႏွင့္ လူသားမ်ိဳးႏြယ္အေပၚ ျပစ္မွုက်ဴးလြန္ရာ ေရာက္ေၾကာင္း လူ႔အခြင့္အေရးေစာင့္ၾကည့္မွုအဖြဲ႕ ေလ့လာေတြ႕ရွိခဲ့ပါသည္။ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာေသာ အေဆာက္အဦမ်ား မီးရွို႔ခံ ရၿပီး လူတစ္သိန္းေလးေသာင္းေက်ာ္ အိုးအိမ္ဆုံးရွုံးခဲ့ကာ အမ်ားစုမွာ ရိုဟင္ဂ်ာႏွင့္ ကမန္မြတ္စလင္မ်ား ျဖစ္ၾကပါသည္။

၂၀၁၃ ခုႏွစ္တြင္ မႏၲေလးတိုင္းေဒသႀကီး၊ မိတၳီလာၿမိဳ႕ရွိ မြတ္စလင္မ်ားႏွင့္ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ား အခ်င္းမ်ားရာမွ လူေပါင္း ဒါဇင္ႏွင့္ခ်ီ ေသဆုံးခဲ့ၿပီး အေဆာက္အဦ ၈၀ဝ ေက်ာ္ ပ်က္စီးခဲ့ပါသည္။ ၎ႏွစ္အတြင္း မြတ္စလင္ လူမွုအသိုင္းအဝိုင္း အေပၚ ထပ္မံတိုက္ခိုက္မွုမ်ား ဧၿပီလတြင္ ပဲခူးတိုင္းေဒသႀကီး ဥကၠံၿမိဳ႕၊ ေမလတြင္ ရွမ္းျပည္နယ္ လားရွိုးၿမိဳ႕၊ ၾသဂုတ္လတြင္ စစ္ကိုင္းတိုင္းေဒသႀကီး ထန္းကုန္းရြာ၊ ေအာက္တိုဘာလတြင္ ရခိုင္ျပည္နယ္ သံတြဲၿမိဳ႕နယ္တို႔၌ ျဖစ္ပြားခဲ့ပါသည္။ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လတြင္ မႏၲေလးၿမိဳ႕ရွိ မြတ္စလင္အိမ္တစ္အိမ္ကို ဗုဒၶဘာသာလူအုပ္တစ္အုပ္က တိုက္ခိုက္ခဲ့ပါသည္။

၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ဇြန္လေႏွာင္းပိုင္းႏွင့္ ဇူလိုင္လအေစာပိုင္းတို႔တြင္ တစ္ပတ္အတြင္း ပဲခူးတိုင္းေဒသႀကီးႏွင့္ ကခ်င္ျပည္နယ္တို႔ရွိ ဗလီႏွစ္ခုအား လူအုပ္မ်ားက ဖ်က္ဆီးခဲ့ပါသည္။

၂၀၁၆ ခုႏွစ္ေအာက္တိုဘာလတြင္ အာရ္ကန္ ရိုဟင္ဂ်ာ ကယ္တင္ေရးတပ္မေတာ္ (ARSA) ဟုေခၚသည့္ ရိုဟင္ဂ်ာ ျပည္သူ႔စစ္အုပ္စုမွ ရခိုင္ျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္း နယ္စပ္စခန္းသုံးခုကို တိုက္ခိုက္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ျမန္မာလုံျခဳံေရးတပ္မ်ားက နယ္ေျမရွင္းလင္းေရး စစ္ဆင္ေရးမ်ားအတြင္း မီးရွို႔ျခင္း၊ ညႇဥ္းပန္းႏွိပ္စက္ျခင္း၊ ဥပေဒမဲ့သတ္ျဖတ္ျခင္းႏွင့္ မုဒိမ္းက်င့္ျခင္း တို႔ကို က်ဴးလြန္ခဲ့ပါသည္။ ၎တိုက္ခိုက္မွုမ်ားႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ကုလသမဂၢမဟာမင္းႀကီး႐ုံးမွ လူသားမ်ိဳးႏြယ္အေပၚ က်ဴးလြန္သည့္ ရာဇဝတ္မွုမ်ား ဟု သံသယရွိသည့္အျခားညႇဥ္းပန္းႏွိပ္စက္မွုမ်ားကို စုံစမ္းစစ္ေဆးရန္ အခ်က္အလက္ရွာေဖြေရး လုပ္ငန္းအဖြဲ႕ တစ္ရပ္ေစလႊတ္ရန္ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ မတ္လတြင္ ကုလသမဂၢက ဆုံးျဖတ္ခ်က္တစ္ရပ္ခ်မွတ္ခဲ့ပါသည္။

Burmese version:

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s